El Savé
Mangià el carboni
A gh'è 'na preia che la gh'ha un bel apetii per el diossid de carboni.
Una manera per dà 'na man a bütà giò i emission de diossid de carboni in de l'atmusfera a l'è quela de pumpà i gass dent in di cavern sota la tera o in di giaciment vecc del petroli. Segunt i ültim ricerch, a gh'è anca una preia che l'è cuntenta de ciapà sü 'stu gass chì, e'l sò apetii per el gass sèra a l'è minga dumà bel grant ma al pö anca vegnì püssee grant cunt un intervent piscinit de l'om.
Questa preia chì la se ciama peridotit(e), e l'è vüna di prei principaj del mantel de sura, un'area che la dà una circunferenza sota de la rusca de la tera. 'Sti prei chì se tröen de solit a 20 km o püssee in fund sota la tera, anca se, in di arei che i mot tetonich hann sfurzaa un poo el mantel, la peridotit(e) la riva anca in süperfiss. Al sücet inscì in di sit del desert Omani, indue che'l Peter Kelemen e'l Juerg Matter, tücc e dü de la Columbia University de New York, hann stüdiaa per un poo de agn.
A l'è un bel poo che i geulugista san che se la peridotit(e) la resta a l'aria la pö reagì in pressa cunt el diossid de carboni per furmà di carbunaa cume el calcar o'l marmur. Un quejvün l'ha pensaa de masnà la peridotit(e) fina fina e de duprala per ciücià sü i emission di centraj termich, ma el prucess al custa, in part anca perchè el trasport de la preia a l'è bel car. E a la fin de la fera el trasport el crea alter emission de diossid de carboni. Alura in del giurnal scentifich Proceedings of the National Academy of Sciences, i scenziaa Messrs Kelemen e Matter hann cunsijaa un'alternadiva: se pudarien ciapen i gass che vegnen prudot in d'un sit per pumpaj al strat de peridotit(e) che'l gh'è sota la tera.
El grüp l'ha fà vidè che i peridotit(e) de l'Omani surbissen di mila dunzen de tunelat de diossid de carboni a l'ann, püssee de quel che'l se pensava. Cun di büs e la rutüra de la preia, i scenziaa pensen de pudè scumincià un prucess per fà vegnì la velucità de surbiment de 100.000 völt püssee granda o anca püssee. Hann stimaa che inscì che l’afiurament de l’Omani, che l'è lunch in prufundità 5 km, al pudarà surbì – dumà lü – 4 biliun de tunelat de diossid de carboni a l'ann, che l'è un bel toch rispet ai 30 biliun de tunelat del diossid de carboni che l'om el büta in de l'atmusfera a l'ann, suratüt quand che'l brüsa i cumbüstibil fossil.
Cun 'sti prei chì, che se tröen arent a un'area del mund induè che l'energia cunsümada e prudota l'è semper adree a cress, a l'è un putenzial pedriöö per i indüstri de la regiun, disen i ricercadur. La peridotit(e) la se pö anca truà in süperfiss in alter part del mund, cume una quaj isula del Pacifich, arent i cost de la Grecia e de la Cruazia, e in deposit püssee piscinit in America. E l'è nanca l'ünega preia cunt una capacità putenziala de mangià el carboni. In d'un növ pruget in Islanda, i ricercadur a hinn 'dree pensaa al basalt vulcanich.
Ciapaa da The Economist 13-Nuember-2008
Vultaa in lumbard da Dàvid Giuann Apollonio